Defne
New member
Burada bilimsel açıdan önemli olan, bir anatomik yapının görünümünü tek bir olaya özgü kabul etmemektir. Bir bulgu ancak yeterince özgülse ve alternatif açıklamalar değerlendirilmişse belirli bir olay hakkında anlamlı kanıt sağlayabilir.
C. WHO ve Birleşmiş Milletlerin ortak yaklaşımı
WHO'nun 2018 tarihli Eliminating virginity testing: An interagency statement başlıklı ortak açıklaması, bekâret testlerinin bilimsel ve klinik açıdan geçerli olmadığını belirtmektedir. Açıklama, himen muayenesinin vajinal ilişki geçmişini güvenilir biçimde ortaya koyamayacağını vurgular.
Bu belge bir klinik araştırma makalesinden ziyade uluslararası kurumların bilimsel kanıtları ve insan hakları ilkelerini bir araya getiren uzmanlık temelli bir açıklamadır. Bu nedenle araştırma verileriyle kurumsal rehberliği birbirinden ayırmak gerekir. İkisi de önemlidir ancak farklı türde kanıt sunarlar.
Bu çalışmaların ortak sonucu şudur: Görülebilen bir fiziksel bulgu, kişinin cinsel geçmişini her durumda belirleyemez; herhangi bir bulgunun yokluğu da cinsel ilişkinin gerçekleşmediğini göstermez.
5. ARAŞTIRMALARDA KULLANILAN YÖNTEMLER VE VERİLERİN YORUMLANMASI
Bilimsel bir makaleyi değerlendirirken yalnızca sonuç bölümünü okumak yeterli değildir. Araştırmanın kimler üzerinde yapıldığı, hangi ölçümlerin kullanıldığı ve bulguların nasıl sınıflandırıldığı da önemlidir.
Örneğin Adams ve arkadaşlarının 1994 yılında Pediatrics dergisinde yayımlanan araştırmasında, cinsel istismar nedeniyle failin mahkûm edildiği 236 çocuğun kayıtları ve kolposkopik fotoğrafları incelenmiştir. Araştırmacılar görüntüleri standart bir sınıflandırma sistemiyle değerlendirmiş, bulguları klinik ve geçmişe ilişkin bilgilerle karşılaştırmıştır. Kız çocuklarının genital muayenelerinde yüzde 28 oranında normal bulgular, yüzde 49 oranında özgül olmayan bulgular ve yüzde 14 oranında anormal bulgular bildirilmiştir. Bu oranlar, çalışmanın kendi örneklemi ve sınıflandırması için geçerlidir; genel nüfusa doğrudan uygulanamaz. PubMed+1
Bu verilerden çıkarılması gereken sonuç, muayenenin gereksiz olduğu değil, bulguların bağlam içinde değerlendirilmesi gerektiğidir. Araştırma çocuk istismarına odaklandığından yetişkinlerin röntgenle cinsel geçmişinin saptanıp saptanamayacağı sorusunu doğrudan test etmez. Buna rağmen, cinsel temasın gerçekleştiği bilinen durumlarda bile fiziksel bulguların normal olabileceğini göstererek önemli bir metodolojik noktayı ortaya koyar.
2019 yılında yayımlanan The little tissue that couldn’t – dispelling myths about the Hymen’s role in determining sexual history and assault başlıklı hakemli derleme ise himen anatomisi ve cinsel geçmiş arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için önceki araştırmaları incelemiştir. Yazarlar, himen muayenesinin geçmişte cinsel aktivite yaşanıp yaşanmadığını güvenilir biçimde belirleyen bir test olmadığını belirtmiştir. Derleme, farklı çalışmalardaki bulguları bir araya getirdiği için konunun genel kanıt tabanını anlamaya yardımcı olur. Bununla birlikte derlemeler de dâhil edildikleri çalışmaların yöntemsel sınırlamalarından bağımsız değildir. PMC+1
Burada iki temel kavramı bilmek yararlıdır:
- Duyarlılık (sensitivite): Bir testin gerçekten mevcut olan bir durumu saptayabilme oranıdır.
- Özgüllük (spesifisite): Bir testin söz konusu durum bulunmadığında doğru biçimde negatif sonuç verebilme oranıdır.
Cinsel ilişki geçmişini belirlemek için kullanılan bir yöntemin güvenilir sayılabilmesi, bu açıdan güçlü kanıtlar sunmasını gerektirir. Himen görünümünde farklılıkların bulunması, bu farklılıkların yalnızca cinsel ilişki yaşayan kişilerde görüldüğü anlamına gelmez. Benzer şekilde normal bir görünüm, cinsel ilişki yaşanmadığını kanıtlamaz.
Üstelik standart röntgen için cinsel geçmişi belirlemeye yönelik doğrulanmış bir duyarlılık ve özgüllük değeri bulunmamaktadır. Bunun temel nedeni, röntgenin bu amaçla geçerli bir tanı testi olarak kabul edilmemesidir. Bilimsel olarak geçerli olmayan bir ölçüm için kesinlik yüzdesi vermek, veriye dayalı analiz yapmak değil, gerçekte bulunmayan bir kesinlik izlenimi yaratmak olur.
6. ERKEKLERİN VE KADINLARIN BAKIŞ AÇILARI: VERİ, TOPLUM VE EMPATİ
Bu konuyu tartışırken erkeklerin ve kadınların düşüncelerini birbirinden kesin çizgilerle ayırmak doğru olmaz. Analitik yaklaşım, empati ve sosyal duyarlılık her cinsiyetten insanda bulunabilir. Bununla birlikte konunun farklı yönlerini ele almak, tartışmayı zenginleştirebilir.
Veri odaklı bir yaklaşım benimseyen biri şu soruları sorabilir: Röntgen hangi dokuları gösteriyor? Cinsel ilişkiye özgü bir bulgu var mı? Bu bulgunun başka açıklamaları bulunuyor mu? Sonucu destekleyen kontrollü araştırmalar yapılmış mı? Bu sorular, bir iddiayı kabul etmeden önce kanıtların gücünü değerlendirmeyi sağlar.
Sosyal etkilere ve empatiye odaklanan bir yaklaşım ise farklı sorular gündeme getirebilir: Bir kişinin cinsel geçmişini öğrenme isteği hangi toplumsal beklentilerden kaynaklanıyor? Bilimsel temeli olmayan bir test, kişinin mahremiyetini ve psikolojik sağlığını nasıl etkileyebilir? Yanlış bir sonucun aile ilişkileri, evlilik veya güven duygusu üzerinde ne gibi sonuçları olabilir?
Bu iki yaklaşım birbiriyle çelişmek zorunda değildir. Aksine, bilimsel kanıtları doğru değerlendirmek ile insanların yaşadığı sosyal baskıları anlamak birbirini tamamlar.
WHO, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ve UN Women tarafından yayımlanan 2018 tarihli ortak açıklama, bekâret testlerinin bilimsel temeli olmadığını belirtirken bu uygulamaların fiziksel, psikolojik ve sosyal zararlarına da dikkat çekmiştir. Açıklamada, bu tür muayenelerin aşağılayıcı veya travmatik olabileceği ve kadınlarla kız çocuklarının insan haklarını ihlal edebileceği vurgulanmıştır. An interagency statement+2
Bu nedenle konuyu yalnızca görüntüleme teknolojisinin sınırları üzerinden değil, tıbbi etik ve insan onuru açısından da değerlendirmek gerekir. Bir kişinin özel yaşamı hakkında bilgi edinme isteği, bilimsel olarak geçersiz bir yöntemi haklı çıkarmaz.
7. CİNSEL İLİŞKİ SONRASI VÜCUTTA DEĞİŞİKLİK OLUŞUR MU?
Cinsel ilişki sırasında vücutta bazı geçici veya kalıcı değişiklikler meydana gelebilir. Ancak bu değişikliklerin oluşması kişiden kişiye farklılık gösterir ve hepsi tıbbi olarak saptanabilir nitelikte değildir.
Örneğin vajinal dokularda geçici hassasiyet, tahriş veya küçük yaralanmalar görülebilir. Özellikle yeterli kayganlığın bulunmadığı veya zorlayıcı temasın yaşandığı durumlarda doku hasarı olasılığı artabilir. Bununla birlikte cinsel ilişki herhangi bir yaralanmaya neden olmadan da gerçekleşebilir.
Pelvis bölgesindeki kemiklerin cinsel ilişki nedeniyle rutin olarak değiştiği veya kişinin cinsel geçmişini gösterecek bir şekil aldığı düşüncesi bilimsel temele sahip değildir. Standart röntgenlerde görülen kemik yapıları, kişinin geçmişte cinsel ilişki yaşayıp yaşamadığını ortaya koyan bir kayıt niteliği taşımaz.
Burada bir başka önemli ayrım da zaman faktörüdür. Yakın zamanda meydana gelen bir yaralanma ile uzun süre önce yaşanmış bir olayın değerlendirilmesi aynı değildir. Bazı yumuşak doku yaralanmaları iyileşebilir; bazı bulgular ise farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle adli tıbbi değerlendirmelerde muayene bulguları, kişinin beyanı, olayın zamanlaması ve diğer ilgili kanıtlar birlikte ele alınır.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların saptanması da ayrı bir konudur. Bazı enfeksiyonlar laboratuvar testleriyle tespit edilebilir, ancak pozitif bir test sonucu tek başına kişinin hangi tarihte veya hangi koşullarda cinsel ilişki yaşadığını göstermez. Tanı koymakla cinsel geçmişi belirlemek birbirinden farklı amaçlardır.
Ağrı, yoğun kanama veya belirgin bir yaralanma söz konusuysa uygun sağlık hizmetine başvurmak önemlidir. Muayenenin amacı kişinin cinsel geçmişini yargılamak değil, sağlık durumunu değerlendirmek ve gerekiyorsa tedavi sağlamaktır.
C. WHO ve Birleşmiş Milletlerin ortak yaklaşımı
WHO'nun 2018 tarihli Eliminating virginity testing: An interagency statement başlıklı ortak açıklaması, bekâret testlerinin bilimsel ve klinik açıdan geçerli olmadığını belirtmektedir. Açıklama, himen muayenesinin vajinal ilişki geçmişini güvenilir biçimde ortaya koyamayacağını vurgular.
Bu belge bir klinik araştırma makalesinden ziyade uluslararası kurumların bilimsel kanıtları ve insan hakları ilkelerini bir araya getiren uzmanlık temelli bir açıklamadır. Bu nedenle araştırma verileriyle kurumsal rehberliği birbirinden ayırmak gerekir. İkisi de önemlidir ancak farklı türde kanıt sunarlar.
Bu çalışmaların ortak sonucu şudur: Görülebilen bir fiziksel bulgu, kişinin cinsel geçmişini her durumda belirleyemez; herhangi bir bulgunun yokluğu da cinsel ilişkinin gerçekleşmediğini göstermez.
5. ARAŞTIRMALARDA KULLANILAN YÖNTEMLER VE VERİLERİN YORUMLANMASI
Bilimsel bir makaleyi değerlendirirken yalnızca sonuç bölümünü okumak yeterli değildir. Araştırmanın kimler üzerinde yapıldığı, hangi ölçümlerin kullanıldığı ve bulguların nasıl sınıflandırıldığı da önemlidir.
Örneğin Adams ve arkadaşlarının 1994 yılında Pediatrics dergisinde yayımlanan araştırmasında, cinsel istismar nedeniyle failin mahkûm edildiği 236 çocuğun kayıtları ve kolposkopik fotoğrafları incelenmiştir. Araştırmacılar görüntüleri standart bir sınıflandırma sistemiyle değerlendirmiş, bulguları klinik ve geçmişe ilişkin bilgilerle karşılaştırmıştır. Kız çocuklarının genital muayenelerinde yüzde 28 oranında normal bulgular, yüzde 49 oranında özgül olmayan bulgular ve yüzde 14 oranında anormal bulgular bildirilmiştir. Bu oranlar, çalışmanın kendi örneklemi ve sınıflandırması için geçerlidir; genel nüfusa doğrudan uygulanamaz. PubMed+1
Bu verilerden çıkarılması gereken sonuç, muayenenin gereksiz olduğu değil, bulguların bağlam içinde değerlendirilmesi gerektiğidir. Araştırma çocuk istismarına odaklandığından yetişkinlerin röntgenle cinsel geçmişinin saptanıp saptanamayacağı sorusunu doğrudan test etmez. Buna rağmen, cinsel temasın gerçekleştiği bilinen durumlarda bile fiziksel bulguların normal olabileceğini göstererek önemli bir metodolojik noktayı ortaya koyar.
2019 yılında yayımlanan The little tissue that couldn’t – dispelling myths about the Hymen’s role in determining sexual history and assault başlıklı hakemli derleme ise himen anatomisi ve cinsel geçmiş arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için önceki araştırmaları incelemiştir. Yazarlar, himen muayenesinin geçmişte cinsel aktivite yaşanıp yaşanmadığını güvenilir biçimde belirleyen bir test olmadığını belirtmiştir. Derleme, farklı çalışmalardaki bulguları bir araya getirdiği için konunun genel kanıt tabanını anlamaya yardımcı olur. Bununla birlikte derlemeler de dâhil edildikleri çalışmaların yöntemsel sınırlamalarından bağımsız değildir. PMC+1
Burada iki temel kavramı bilmek yararlıdır:
- Duyarlılık (sensitivite): Bir testin gerçekten mevcut olan bir durumu saptayabilme oranıdır.
- Özgüllük (spesifisite): Bir testin söz konusu durum bulunmadığında doğru biçimde negatif sonuç verebilme oranıdır.
Cinsel ilişki geçmişini belirlemek için kullanılan bir yöntemin güvenilir sayılabilmesi, bu açıdan güçlü kanıtlar sunmasını gerektirir. Himen görünümünde farklılıkların bulunması, bu farklılıkların yalnızca cinsel ilişki yaşayan kişilerde görüldüğü anlamına gelmez. Benzer şekilde normal bir görünüm, cinsel ilişki yaşanmadığını kanıtlamaz.
Üstelik standart röntgen için cinsel geçmişi belirlemeye yönelik doğrulanmış bir duyarlılık ve özgüllük değeri bulunmamaktadır. Bunun temel nedeni, röntgenin bu amaçla geçerli bir tanı testi olarak kabul edilmemesidir. Bilimsel olarak geçerli olmayan bir ölçüm için kesinlik yüzdesi vermek, veriye dayalı analiz yapmak değil, gerçekte bulunmayan bir kesinlik izlenimi yaratmak olur.
6. ERKEKLERİN VE KADINLARIN BAKIŞ AÇILARI: VERİ, TOPLUM VE EMPATİ
Bu konuyu tartışırken erkeklerin ve kadınların düşüncelerini birbirinden kesin çizgilerle ayırmak doğru olmaz. Analitik yaklaşım, empati ve sosyal duyarlılık her cinsiyetten insanda bulunabilir. Bununla birlikte konunun farklı yönlerini ele almak, tartışmayı zenginleştirebilir.
Veri odaklı bir yaklaşım benimseyen biri şu soruları sorabilir: Röntgen hangi dokuları gösteriyor? Cinsel ilişkiye özgü bir bulgu var mı? Bu bulgunun başka açıklamaları bulunuyor mu? Sonucu destekleyen kontrollü araştırmalar yapılmış mı? Bu sorular, bir iddiayı kabul etmeden önce kanıtların gücünü değerlendirmeyi sağlar.
Sosyal etkilere ve empatiye odaklanan bir yaklaşım ise farklı sorular gündeme getirebilir: Bir kişinin cinsel geçmişini öğrenme isteği hangi toplumsal beklentilerden kaynaklanıyor? Bilimsel temeli olmayan bir test, kişinin mahremiyetini ve psikolojik sağlığını nasıl etkileyebilir? Yanlış bir sonucun aile ilişkileri, evlilik veya güven duygusu üzerinde ne gibi sonuçları olabilir?
Bu iki yaklaşım birbiriyle çelişmek zorunda değildir. Aksine, bilimsel kanıtları doğru değerlendirmek ile insanların yaşadığı sosyal baskıları anlamak birbirini tamamlar.
WHO, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ve UN Women tarafından yayımlanan 2018 tarihli ortak açıklama, bekâret testlerinin bilimsel temeli olmadığını belirtirken bu uygulamaların fiziksel, psikolojik ve sosyal zararlarına da dikkat çekmiştir. Açıklamada, bu tür muayenelerin aşağılayıcı veya travmatik olabileceği ve kadınlarla kız çocuklarının insan haklarını ihlal edebileceği vurgulanmıştır. An interagency statement+2
Bu nedenle konuyu yalnızca görüntüleme teknolojisinin sınırları üzerinden değil, tıbbi etik ve insan onuru açısından da değerlendirmek gerekir. Bir kişinin özel yaşamı hakkında bilgi edinme isteği, bilimsel olarak geçersiz bir yöntemi haklı çıkarmaz.
7. CİNSEL İLİŞKİ SONRASI VÜCUTTA DEĞİŞİKLİK OLUŞUR MU?
Cinsel ilişki sırasında vücutta bazı geçici veya kalıcı değişiklikler meydana gelebilir. Ancak bu değişikliklerin oluşması kişiden kişiye farklılık gösterir ve hepsi tıbbi olarak saptanabilir nitelikte değildir.
Örneğin vajinal dokularda geçici hassasiyet, tahriş veya küçük yaralanmalar görülebilir. Özellikle yeterli kayganlığın bulunmadığı veya zorlayıcı temasın yaşandığı durumlarda doku hasarı olasılığı artabilir. Bununla birlikte cinsel ilişki herhangi bir yaralanmaya neden olmadan da gerçekleşebilir.
Pelvis bölgesindeki kemiklerin cinsel ilişki nedeniyle rutin olarak değiştiği veya kişinin cinsel geçmişini gösterecek bir şekil aldığı düşüncesi bilimsel temele sahip değildir. Standart röntgenlerde görülen kemik yapıları, kişinin geçmişte cinsel ilişki yaşayıp yaşamadığını ortaya koyan bir kayıt niteliği taşımaz.
Burada bir başka önemli ayrım da zaman faktörüdür. Yakın zamanda meydana gelen bir yaralanma ile uzun süre önce yaşanmış bir olayın değerlendirilmesi aynı değildir. Bazı yumuşak doku yaralanmaları iyileşebilir; bazı bulgular ise farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle adli tıbbi değerlendirmelerde muayene bulguları, kişinin beyanı, olayın zamanlaması ve diğer ilgili kanıtlar birlikte ele alınır.
Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların saptanması da ayrı bir konudur. Bazı enfeksiyonlar laboratuvar testleriyle tespit edilebilir, ancak pozitif bir test sonucu tek başına kişinin hangi tarihte veya hangi koşullarda cinsel ilişki yaşadığını göstermez. Tanı koymakla cinsel geçmişi belirlemek birbirinden farklı amaçlardır.
Ağrı, yoğun kanama veya belirgin bir yaralanma söz konusuysa uygun sağlık hizmetine başvurmak önemlidir. Muayenenin amacı kişinin cinsel geçmişini yargılamak değil, sağlık durumunu değerlendirmek ve gerekiyorsa tedavi sağlamaktır.