Ece
New member
Bir yapı mı tasarlanıyor?
Bir makine parçası mı üretilecek?
Elektrik sistemi mi oluşturulacak?
Bir iç mekân mı düzenlenecek?
Bir ürün mü geliştirilecek?
Projenin amacı bilinmeden çizimin kapsamını doğru belirlemek zordur.
Ardından ölçüler, mevcut koşullar, kullanıcı ihtiyaçları, teknik gereklilikler ve ilgili standartlar değerlendirilir.
Mimari çizimlerde ölçek de son derece önemlidir. Örneğin mimari plan, kesit ve görünüşlerde 1/50 veya 1/100 gibi ölçekler kullanılabilirken, daha küçük yapı detaylarının gösteriminde daha büyük ölçeklerden yararlanılabilir. CE's | Mimarlık & Akustik
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var:
Ölçek yalnızca “çizimi küçültmek” değildir.
Ölçek, gerçek dünyadaki bir şeyin çizim üzerinde hangi oranda temsil edildiğini belirleyen teknik bir karardır.
Yani 1/100 çizilmiş bir duvar ile 1/10 çizilmiş aynı duvar, aynı bilgiyi aynı ayrıntı düzeyinde sunmaz.
Elle Çizim mi, Bilgisayarda Çizim mi?
Eskiden teknik çizim denildiğinde cetvel, gönye, pergel, T cetveli ve bol miktarda silgi akla gelirdi.
Silginin proje masasındaki rolü bazen proje yöneticisinden bile büyüktü.
Günümüzde ise CAD tabanlı yazılımlar ve farklı dijital tasarım araçları yaygın şekilde kullanılıyor. Bilgisayar destekli çizim, değişiklik yapmayı, tekrar eden işlemleri düzenlemeyi, ölçüleri kontrol etmeyi ve çizimleri dijital ortamda paylaşmayı kolaylaştırıyor. Eğitim materyallerinde de inşaat sektöründe mimari ve statik gibi projelerin bilgisayar tabanlı paket programlarla hazırlanmasının önemli bir yer tuttuğu belirtiliyor. EBA Kitap
Ancak burada sık yapılan bir hata var:
“Programı biliyorum, o hâlde proje çizebilirim.”
Hayır.
Bir programı kullanabilmek ile proje mantığını bilmek aynı şey değil.
Bir insan AutoCAD'de mükemmel çizgi çizebilir ama yanlış bir tasarım oluşturabilir. Başka biri ise çok basit bir eskizle müthiş bir çözüm fikri ortaya koyabilir.
Program araçtır.
Proje bilgisi ise düşünme biçimidir.
İyi Proje Çiziminin Küçük Ama Kritik Sınavları
Bir proje çizimini değerlendirirken yalnızca “güzel görünüyor mu?” diye bakmak yeterli değildir.
Şu sorular çok daha değerlidir:
- Ölçüler birbiriyle tutarlı mı?
- Çizim okunabilir mi?
- Semboller doğru ve anlaşılır mı?
- Farklı çizimler birbirini doğruluyor mu?
- Tasarım uygulanabilir mi?
- Kullanıcı ihtiyaçları düşünülmüş mü?
- Teknik detaylar yeterince açıklanmış mı?
- Revizyon yapıldığında diğer çizimler de güncellenmiş mi?
Son madde özellikle önemli.
Çünkü projelerde en tehlikeli cümlelerden biri şudur:
“Orayı değiştirmiştik ama diğer paftayı güncellemeyi unutmuşuz.”
Bu cümleden sonra masadaki kahvelerin tadı genellikle değişir.
İyi bir proje çizimi sadece ilk hâliyle değil, değişiklikler sonrasında da kontrol edilmelidir.
Proje Çiziminde İnsan Faktörü Neden Unutulmamalı?
Teknik çizimler ne kadar matematiksel görünse de sonunda insanlar için hazırlanır.
Bir ev insanın yaşayacağı bir yerdir.
Bir fabrika çalışanların kullanacağı bir ortamdır.
Bir makine operatörün kontrol edeceği bir sistemdir.
Bir ürün ise doğrudan kullanıcının eline geçebilir.
Dolayısıyla “ölçüsü doğru” olan bir tasarımın mutlaka “iyi” olduğunu söyleyemeyiz.
Örneğin bir kapının teknik ölçüleri doğru olabilir fakat kullanım alanı yanlış planlanmışsa mobilya yerleşimini zorlaştırabilir.
Bir merdivenin geometrisi hesaplanmış olabilir fakat kullanıcı deneyimi yeterince düşünülmemişse erişilebilirlik açısından sorun yaratabilir.
İyi proje çizimi, teknik doğruluk ile insan deneyimini karşı karşıya getirmek yerine ikisini birlikte düşünür.
Bu nedenle farklı yaşlardan, mesleklerden ve deneyimlerden insanların projeye farklı sorular yöneltmesi oldukça değerlidir.
Proje Çizimi Bir Nevi Geleceğe Yazılmış Talimat Mıdır?
Bence evet.
Hatta biraz daha ileri gidelim:
Proje çizimi, henüz gerçekleşmemiş bir şeyin nasıl gerçekleşmesi gerektiğini anlatan görsel bir talimattır.
Ortada henüz bina yoktur ama çizimde vardır.
Makine henüz üretilmemiştir ama parçaları ve ilişkileri çizimde tanımlanmıştır.
Ürün henüz fabrikadan çıkmamıştır ama üretim için gerekli bilgiler teknik dokümantasyonda yer alabilir.
Bu nedenle proje çizimi geçmişi kaydetmekten çok geleceği organize eder.
İyi hazırlanmış bir çizim, “Ben burada ne düşündüm?” sorusundan ziyade “Bunu uygulayacak kişi ne yapmalı?” sorusuna cevap verir.
Teknik çizimin farklı uzmanların ortak anlayabileceği standartlaştırılmış bir grafik dil olarak değerlendirilmesinin nedeni de budur. IEEE Technology Navigator+1
Peki İyi Bir Proje Çizimini Kötüsünden Ayıran Nedir?
Bence en önemli kriterlerden biri şu:
Çizime bakan kişinin tasarımcının zihnini okumak zorunda kalmaması.
Eğer çizimi hazırlayan kişi “Ben aslında burada şunu kastetmiştim.” demek zorunda kalıyorsa ortada iletişim problemi olabilir.
İyi çizim açık konuşur.
Ölçüsünü gösterir.
İlişkiyi anlatır.
Detayı gerektiğinde büyütür.
Belirsizliği azaltır.
Ve en önemlisi, farklı insanların aynı bilgiden benzer sonuçlar çıkarmasını sağlar.
Bu noktada proje çiziminin yalnızca mimarların veya mühendislerin işi olduğunu düşünmek de eksik kalır. Projenin türüne göre mimarlar, mühendisler, teknikerler, tasarımcılar, uygulamacılar ve proje yöneticileri aynı dokümantasyon zincirinin farklı halkalarını oluşturabilir.
Forumun Asıl Sorusu: Siz Çizimde Neye Bakıyorsunuz?
Ben proje çizimini düşünürken artık sadece çizgilere bakmıyorum.
Çizginin arkasındaki kararı düşünmeye çalışıyorum.
Neden bu duvar burada?
Neden bu kapı bu yönde açılıyor?
Neden bu alan bu kadar geniş?
Bu çözüm gerçekten kullanıcıyı düşünüyor mu?
Bir değişiklik olduğunda sistemin geri kalanı bundan nasıl etkilenecek?
Ve belki de en önemlisi:
Bir proje çizimi yalnızca yapılacak şeyi mi anlatmalı, yoksa yapılacak şeyin neden böyle yapılması gerektiğini de hissettirmeli mi?
Bence iyi projeyi sıradan projeden ayıran nokta biraz burada.
Çünkü proje çizimi, cetvelle çizilmiş birkaç düzgün çizgiden ibaret değil. Bir fikrin; ölçüye, mantığa, kullanıcı ihtiyacına, mühendislik bilgisine ve uygulanabilirliğe dönüştürülmüş hâli.
Kısacası proje çizimi, “Bir şey yapalım.” fikrinin “Ne yapacağımızı biliyoruz, nasıl yapacağımızı da anlatabiliyoruz.” seviyesine gelmesidir.
Ve işin güzel tarafı şu:
Bazen bütün bu karmaşık teknik dünyanın başlangıcında gerçekten sadece bir kâğıt, bir kalem ve “Acaba bunu buraya koyabilir miyiz?” sorusu vardır.
Sonra biri gelir ve o meşhur soruyu sorar:
“Peki ölçüsü kaç?”
İşte proje çizimi tam o anda başlar.
Bir makine parçası mı üretilecek?
Elektrik sistemi mi oluşturulacak?
Bir iç mekân mı düzenlenecek?
Bir ürün mü geliştirilecek?
Projenin amacı bilinmeden çizimin kapsamını doğru belirlemek zordur.
Ardından ölçüler, mevcut koşullar, kullanıcı ihtiyaçları, teknik gereklilikler ve ilgili standartlar değerlendirilir.
Mimari çizimlerde ölçek de son derece önemlidir. Örneğin mimari plan, kesit ve görünüşlerde 1/50 veya 1/100 gibi ölçekler kullanılabilirken, daha küçük yapı detaylarının gösteriminde daha büyük ölçeklerden yararlanılabilir. CE's | Mimarlık & Akustik
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var:
Ölçek yalnızca “çizimi küçültmek” değildir.
Ölçek, gerçek dünyadaki bir şeyin çizim üzerinde hangi oranda temsil edildiğini belirleyen teknik bir karardır.
Yani 1/100 çizilmiş bir duvar ile 1/10 çizilmiş aynı duvar, aynı bilgiyi aynı ayrıntı düzeyinde sunmaz.
Elle Çizim mi, Bilgisayarda Çizim mi?
Eskiden teknik çizim denildiğinde cetvel, gönye, pergel, T cetveli ve bol miktarda silgi akla gelirdi.
Silginin proje masasındaki rolü bazen proje yöneticisinden bile büyüktü.
Günümüzde ise CAD tabanlı yazılımlar ve farklı dijital tasarım araçları yaygın şekilde kullanılıyor. Bilgisayar destekli çizim, değişiklik yapmayı, tekrar eden işlemleri düzenlemeyi, ölçüleri kontrol etmeyi ve çizimleri dijital ortamda paylaşmayı kolaylaştırıyor. Eğitim materyallerinde de inşaat sektöründe mimari ve statik gibi projelerin bilgisayar tabanlı paket programlarla hazırlanmasının önemli bir yer tuttuğu belirtiliyor. EBA Kitap
Ancak burada sık yapılan bir hata var:
“Programı biliyorum, o hâlde proje çizebilirim.”
Hayır.
Bir programı kullanabilmek ile proje mantığını bilmek aynı şey değil.
Bir insan AutoCAD'de mükemmel çizgi çizebilir ama yanlış bir tasarım oluşturabilir. Başka biri ise çok basit bir eskizle müthiş bir çözüm fikri ortaya koyabilir.
Program araçtır.
Proje bilgisi ise düşünme biçimidir.
İyi Proje Çiziminin Küçük Ama Kritik Sınavları
Bir proje çizimini değerlendirirken yalnızca “güzel görünüyor mu?” diye bakmak yeterli değildir.
Şu sorular çok daha değerlidir:
- Ölçüler birbiriyle tutarlı mı?
- Çizim okunabilir mi?
- Semboller doğru ve anlaşılır mı?
- Farklı çizimler birbirini doğruluyor mu?
- Tasarım uygulanabilir mi?
- Kullanıcı ihtiyaçları düşünülmüş mü?
- Teknik detaylar yeterince açıklanmış mı?
- Revizyon yapıldığında diğer çizimler de güncellenmiş mi?
Son madde özellikle önemli.
Çünkü projelerde en tehlikeli cümlelerden biri şudur:
“Orayı değiştirmiştik ama diğer paftayı güncellemeyi unutmuşuz.”
Bu cümleden sonra masadaki kahvelerin tadı genellikle değişir.
İyi bir proje çizimi sadece ilk hâliyle değil, değişiklikler sonrasında da kontrol edilmelidir.
Proje Çiziminde İnsan Faktörü Neden Unutulmamalı?
Teknik çizimler ne kadar matematiksel görünse de sonunda insanlar için hazırlanır.
Bir ev insanın yaşayacağı bir yerdir.
Bir fabrika çalışanların kullanacağı bir ortamdır.
Bir makine operatörün kontrol edeceği bir sistemdir.
Bir ürün ise doğrudan kullanıcının eline geçebilir.
Dolayısıyla “ölçüsü doğru” olan bir tasarımın mutlaka “iyi” olduğunu söyleyemeyiz.
Örneğin bir kapının teknik ölçüleri doğru olabilir fakat kullanım alanı yanlış planlanmışsa mobilya yerleşimini zorlaştırabilir.
Bir merdivenin geometrisi hesaplanmış olabilir fakat kullanıcı deneyimi yeterince düşünülmemişse erişilebilirlik açısından sorun yaratabilir.
İyi proje çizimi, teknik doğruluk ile insan deneyimini karşı karşıya getirmek yerine ikisini birlikte düşünür.
Bu nedenle farklı yaşlardan, mesleklerden ve deneyimlerden insanların projeye farklı sorular yöneltmesi oldukça değerlidir.
Proje Çizimi Bir Nevi Geleceğe Yazılmış Talimat Mıdır?
Bence evet.
Hatta biraz daha ileri gidelim:
Proje çizimi, henüz gerçekleşmemiş bir şeyin nasıl gerçekleşmesi gerektiğini anlatan görsel bir talimattır.
Ortada henüz bina yoktur ama çizimde vardır.
Makine henüz üretilmemiştir ama parçaları ve ilişkileri çizimde tanımlanmıştır.
Ürün henüz fabrikadan çıkmamıştır ama üretim için gerekli bilgiler teknik dokümantasyonda yer alabilir.
Bu nedenle proje çizimi geçmişi kaydetmekten çok geleceği organize eder.
İyi hazırlanmış bir çizim, “Ben burada ne düşündüm?” sorusundan ziyade “Bunu uygulayacak kişi ne yapmalı?” sorusuna cevap verir.
Teknik çizimin farklı uzmanların ortak anlayabileceği standartlaştırılmış bir grafik dil olarak değerlendirilmesinin nedeni de budur. IEEE Technology Navigator+1
Peki İyi Bir Proje Çizimini Kötüsünden Ayıran Nedir?
Bence en önemli kriterlerden biri şu:
Çizime bakan kişinin tasarımcının zihnini okumak zorunda kalmaması.
Eğer çizimi hazırlayan kişi “Ben aslında burada şunu kastetmiştim.” demek zorunda kalıyorsa ortada iletişim problemi olabilir.
İyi çizim açık konuşur.
Ölçüsünü gösterir.
İlişkiyi anlatır.
Detayı gerektiğinde büyütür.
Belirsizliği azaltır.
Ve en önemlisi, farklı insanların aynı bilgiden benzer sonuçlar çıkarmasını sağlar.
Bu noktada proje çiziminin yalnızca mimarların veya mühendislerin işi olduğunu düşünmek de eksik kalır. Projenin türüne göre mimarlar, mühendisler, teknikerler, tasarımcılar, uygulamacılar ve proje yöneticileri aynı dokümantasyon zincirinin farklı halkalarını oluşturabilir.
Forumun Asıl Sorusu: Siz Çizimde Neye Bakıyorsunuz?
Ben proje çizimini düşünürken artık sadece çizgilere bakmıyorum.
Çizginin arkasındaki kararı düşünmeye çalışıyorum.
Neden bu duvar burada?
Neden bu kapı bu yönde açılıyor?
Neden bu alan bu kadar geniş?
Bu çözüm gerçekten kullanıcıyı düşünüyor mu?
Bir değişiklik olduğunda sistemin geri kalanı bundan nasıl etkilenecek?
Ve belki de en önemlisi:
Bir proje çizimi yalnızca yapılacak şeyi mi anlatmalı, yoksa yapılacak şeyin neden böyle yapılması gerektiğini de hissettirmeli mi?
Bence iyi projeyi sıradan projeden ayıran nokta biraz burada.
Çünkü proje çizimi, cetvelle çizilmiş birkaç düzgün çizgiden ibaret değil. Bir fikrin; ölçüye, mantığa, kullanıcı ihtiyacına, mühendislik bilgisine ve uygulanabilirliğe dönüştürülmüş hâli.
Kısacası proje çizimi, “Bir şey yapalım.” fikrinin “Ne yapacağımızı biliyoruz, nasıl yapacağımızı da anlatabiliyoruz.” seviyesine gelmesidir.
Ve işin güzel tarafı şu:
Bazen bütün bu karmaşık teknik dünyanın başlangıcında gerçekten sadece bir kâğıt, bir kalem ve “Acaba bunu buraya koyabilir miyiz?” sorusu vardır.
Sonra biri gelir ve o meşhur soruyu sorar:
“Peki ölçüsü kaç?”
İşte proje çizimi tam o anda başlar.