Onur
New member
Bu nedenle örneğin bir kişinin PTH'si yüksek, D vitamini düşük ve kalsiyumu normal ise “PTH yüksek olduğu için kilo alıyorum” sonucuna hemen varmak doğru olmaz.
Burada kilo, D vitamini ve PTH arasında birbirini etkileyebilen karmaşık ilişkiler olabilir.
Üstelik 2024 tarihli bir Endocrine Society kılavuzu da sağlıklı yetişkinlerde obezite nedeniyle rutin D vitamini taraması yapılmasını genel olarak önermiyor; ancak bu önerinin belirlenmiş klinik durumlar için geçerli olmadığını özellikle vurguluyor. Yani kişisel tahlil sonuçlarının hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Kilo vermek isteyen biri için en yanlış çıkarım ne olur?
Bence en yanlış çıkarım şu olur:
“PTH'm yüksek, demek ki metabolizmam bozuldu ve kilo almamın nedeni bu.”
Bu kadar basit değil.
Örneğin kişi son iki yılda 10 kilo almış olabilir. Aynı dönemde PTH'si yüksek bulunabilir. Ancak kilo artışının altında kalori alımındaki değişiklik, fiziksel aktivitenin azalması, uyku sorunları, menopoz dönemi, kullanılan ilaçlar, insülin direnci, tiroid hastalıkları veya başka birçok faktör olabilir.
Öte yandan PTH yüksekliği gerçekten önemli bir hastalığın göstergesi de olabilir. Primer hiperparatiroidizmde yüksek kalsiyum ve PTH kombinasyonu özellikle dikkate alınmalıdır. NIDDK'ya göre tanıda kalsiyum ve PTH birlikte değerlendirilir; ayrıca 24 saatlik idrar kalsiyumu gibi testler ve gerektiğinde diğer incelemeler kullanılabilir.
Dolayısıyla kişinin yalnızca kilosuna bakarak PTH hakkında yorum yapmak da, yalnızca PTH'ye bakarak kilosunu açıklamak da doğru yaklaşım değildir.
İlginç bir karşı görüş: PTH yüksekliği kilo kaybıyla da ilişkili olabilir mi?
Evet, bu ihtimali destekleyen araştırmalar da var.
2018'de yayımlanan bir çalışmada 496 primer hiperparatiroidizm hastası incelendi. Araştırmacılar yüksek dolaşımdaki PTH düzeylerinin daha düşük vücut ağırlığıyla ilişkili olduğunu bildirdi. Hayvan deneylerinde de yüksek PTH'nin yağ dokusunda enerji harcamasını artırabilecek değişikliklerle ilişkili olduğu gözlendi.
Bu sonuç “PTH zayıflatır” şeklinde yorumlanmamalı. İnsan vücudundaki hormonal ilişkiler çok daha karmaşık. Fakat bu çalışma bile “PTH yüksekliği kesin olarak kilo aldırır” şeklindeki iddianın fazla basitleştirildiğini gösteriyor.
Hatta farklı çalışmaların birbirinden farklı sonuçlara ulaşması, PTH ile vücut ağırlığı arasındaki ilişkinin doğrusal olmadığını düşündürüyor. Bu nedenle kişinin kendi laboratuvar değerleri, hastalığın tipi, D vitamini durumu, böbrek fonksiyonu, kalsiyum düzeyi ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilmelidir.
Erkek ve kadın deneyimlerini karşılaştırırken gözden kaçan nokta
Forumlarda bazen erkeklerin “kaç kilo aldım, PTH kaç çıktı, kalsiyum kaç çıktı?” şeklinde daha sayısal yaklaşımı ile kadınların “kendimi nasıl hissediyorum, yorgunluğum arttı mı, bedenimde ne değişti?” şeklindeki deneyim odaklı yaklaşımı karşı karşıya getiriliyor.
Oysa bence bunlar birbirinin alternatifi değil.
Bir kişinin kilosunun 5 kg artması veridir.
Aynı kişinin bu süreçte sürekli yorgun hissetmesi de veridir.
PTH'nin 80'den 150 pg/mL'ye çıkması da veridir.
D vitamininin düşük olması da veridir.
Fakat bu verilerin hiçbiri tek başına neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.
Dolayısıyla en sağlıklı yaklaşım, sayısal verilerle kişinin yaşadığı belirtileri birlikte değerlendirmek. Bir kişinin “kendimi eskisinden daha yorgun hissediyorum” demesi laboratuvar sonucundan daha değersiz olmadığı gibi, yalnızca hislere dayanarak “kesin PTH yüzünden kilo aldım” demek de bilimsel açıdan yeterli değil.
Benim değerlendirmem: PTH kilo aldıran klasik bir hormon olarak görülmemeli
Mevcut verileri birlikte düşündüğümde, “parathormon yüksekliği doğrudan kilo aldırır” demek için yeterli kanıt olduğunu düşünmüyorum.
Buna karşılık PTH ile vücut ağırlığı arasında gerçek bir biyolojik ilişki olabileceğine dair önemli araştırmalar var. Bazı çalışmalar primer hiperparatiroidizmli kişilerin daha ağır olduğunu gösteriyor; bazıları obez kişilerde PTH'nin daha yüksek olduğunu buluyor; bazı çalışmalar ise yüksek PTH ile daha düşük kilo arasında ilişki saptıyor.
Bana göre en mantıklı açıklama, PTH-kilo ilişkisinin tek yönlü olmaması.
Obezite → D vitamini metabolizmasındaki değişiklikler → PTH değişiklikleri şeklinde bir ilişki mümkün olabilir.
Primer hiperparatiroidizm → yorgunluk/kas güçsüzlüğü → fiziksel aktivitede azalma → kilo artışı şeklinde dolaylı bir yol da mümkün olabilir.
Ya da hastalığın daha ağır olduğu bazı kişilerde iştah kaybı ve metabolik değişiklikler → kilo kaybı görülebilir.
Bunların aynı kişide aynı anda gerçekleşmesi bile mümkün.
Forumda asıl tartışılması gereken sorular
Sizce PTH yüksekliği ile kilo artışı arasında doğrudan bir bağlantı var mı, yoksa PTH daha çok başka metabolik sorunların göstergesi olarak mı karşımıza çıkıyor?
PTH'si yüksek olup aynı zamanda kilo alan kişilerde D vitamini, kalsiyum ve böbrek fonksiyonlarına bakıldığında tablo değişiyor mu?
PTH yüksekliği tedavi edildikten veya primer hiperparatiroidizm düzeltildikten sonra kilo veren ya da kilo alan kişilerin deneyimleri nasıl?
Bir de çok önemli bir soru: Kilo değişiminizi PTH yüksekliğine bağlamadan önce başka hangi nedenleri araştırdınız?
Çünkü burada en değerli bilgi yalnızca “PTH yüksekken kilo aldım” demek değil; kalsiyum, D vitamini, kreatinin/eGFR, fosfor, tiroid testleri, kullanılan ilaçlar, fiziksel aktivite ve zaman içindeki kilo değişiminin birlikte değerlendirilmesi olabilir.
Sonuç olarak PTH yüksekliği ciddiye alınması gereken bir laboratuvar bulgusudur ancak tek başına bir “kilo alma hormonu” olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle yüksek PTH'ye yüksek kalsiyum eşlik ediyorsa primer hiperparatiroidizm açısından hekim değerlendirmesi önemlidir.
Kaynaklar: NIDDK – Primary Hyperparathyroidism; Mayo Clinic – Hyperparathyroidism; Endocrine Society – Vitamin D Guideline 2024; PubMed'de yayımlanan primer hiperparatiroidizm, PTH, obezite ve vücut ağırlığı üzerine meta-analiz ve klinik çalışmalar.
Kaynakları metin içinde netleştirBaştaki ana sonucu daha açık ver
Kaynakları metin içinde netleştir
Baştaki ana sonucu daha açık ver
Erkek-kadın karşılaştırmasını yeniden çerçevele
Burada kilo, D vitamini ve PTH arasında birbirini etkileyebilen karmaşık ilişkiler olabilir.
Üstelik 2024 tarihli bir Endocrine Society kılavuzu da sağlıklı yetişkinlerde obezite nedeniyle rutin D vitamini taraması yapılmasını genel olarak önermiyor; ancak bu önerinin belirlenmiş klinik durumlar için geçerli olmadığını özellikle vurguluyor. Yani kişisel tahlil sonuçlarının hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Kilo vermek isteyen biri için en yanlış çıkarım ne olur?
Bence en yanlış çıkarım şu olur:
“PTH'm yüksek, demek ki metabolizmam bozuldu ve kilo almamın nedeni bu.”
Bu kadar basit değil.
Örneğin kişi son iki yılda 10 kilo almış olabilir. Aynı dönemde PTH'si yüksek bulunabilir. Ancak kilo artışının altında kalori alımındaki değişiklik, fiziksel aktivitenin azalması, uyku sorunları, menopoz dönemi, kullanılan ilaçlar, insülin direnci, tiroid hastalıkları veya başka birçok faktör olabilir.
Öte yandan PTH yüksekliği gerçekten önemli bir hastalığın göstergesi de olabilir. Primer hiperparatiroidizmde yüksek kalsiyum ve PTH kombinasyonu özellikle dikkate alınmalıdır. NIDDK'ya göre tanıda kalsiyum ve PTH birlikte değerlendirilir; ayrıca 24 saatlik idrar kalsiyumu gibi testler ve gerektiğinde diğer incelemeler kullanılabilir.
Dolayısıyla kişinin yalnızca kilosuna bakarak PTH hakkında yorum yapmak da, yalnızca PTH'ye bakarak kilosunu açıklamak da doğru yaklaşım değildir.
İlginç bir karşı görüş: PTH yüksekliği kilo kaybıyla da ilişkili olabilir mi?
Evet, bu ihtimali destekleyen araştırmalar da var.
2018'de yayımlanan bir çalışmada 496 primer hiperparatiroidizm hastası incelendi. Araştırmacılar yüksek dolaşımdaki PTH düzeylerinin daha düşük vücut ağırlığıyla ilişkili olduğunu bildirdi. Hayvan deneylerinde de yüksek PTH'nin yağ dokusunda enerji harcamasını artırabilecek değişikliklerle ilişkili olduğu gözlendi.
Bu sonuç “PTH zayıflatır” şeklinde yorumlanmamalı. İnsan vücudundaki hormonal ilişkiler çok daha karmaşık. Fakat bu çalışma bile “PTH yüksekliği kesin olarak kilo aldırır” şeklindeki iddianın fazla basitleştirildiğini gösteriyor.
Hatta farklı çalışmaların birbirinden farklı sonuçlara ulaşması, PTH ile vücut ağırlığı arasındaki ilişkinin doğrusal olmadığını düşündürüyor. Bu nedenle kişinin kendi laboratuvar değerleri, hastalığın tipi, D vitamini durumu, böbrek fonksiyonu, kalsiyum düzeyi ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilmelidir.
Erkek ve kadın deneyimlerini karşılaştırırken gözden kaçan nokta
Forumlarda bazen erkeklerin “kaç kilo aldım, PTH kaç çıktı, kalsiyum kaç çıktı?” şeklinde daha sayısal yaklaşımı ile kadınların “kendimi nasıl hissediyorum, yorgunluğum arttı mı, bedenimde ne değişti?” şeklindeki deneyim odaklı yaklaşımı karşı karşıya getiriliyor.
Oysa bence bunlar birbirinin alternatifi değil.
Bir kişinin kilosunun 5 kg artması veridir.
Aynı kişinin bu süreçte sürekli yorgun hissetmesi de veridir.
PTH'nin 80'den 150 pg/mL'ye çıkması da veridir.
D vitamininin düşük olması da veridir.
Fakat bu verilerin hiçbiri tek başına neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz.
Dolayısıyla en sağlıklı yaklaşım, sayısal verilerle kişinin yaşadığı belirtileri birlikte değerlendirmek. Bir kişinin “kendimi eskisinden daha yorgun hissediyorum” demesi laboratuvar sonucundan daha değersiz olmadığı gibi, yalnızca hislere dayanarak “kesin PTH yüzünden kilo aldım” demek de bilimsel açıdan yeterli değil.
Benim değerlendirmem: PTH kilo aldıran klasik bir hormon olarak görülmemeli
Mevcut verileri birlikte düşündüğümde, “parathormon yüksekliği doğrudan kilo aldırır” demek için yeterli kanıt olduğunu düşünmüyorum.
Buna karşılık PTH ile vücut ağırlığı arasında gerçek bir biyolojik ilişki olabileceğine dair önemli araştırmalar var. Bazı çalışmalar primer hiperparatiroidizmli kişilerin daha ağır olduğunu gösteriyor; bazıları obez kişilerde PTH'nin daha yüksek olduğunu buluyor; bazı çalışmalar ise yüksek PTH ile daha düşük kilo arasında ilişki saptıyor.
Bana göre en mantıklı açıklama, PTH-kilo ilişkisinin tek yönlü olmaması.
Obezite → D vitamini metabolizmasındaki değişiklikler → PTH değişiklikleri şeklinde bir ilişki mümkün olabilir.
Primer hiperparatiroidizm → yorgunluk/kas güçsüzlüğü → fiziksel aktivitede azalma → kilo artışı şeklinde dolaylı bir yol da mümkün olabilir.
Ya da hastalığın daha ağır olduğu bazı kişilerde iştah kaybı ve metabolik değişiklikler → kilo kaybı görülebilir.
Bunların aynı kişide aynı anda gerçekleşmesi bile mümkün.
Forumda asıl tartışılması gereken sorular
Sizce PTH yüksekliği ile kilo artışı arasında doğrudan bir bağlantı var mı, yoksa PTH daha çok başka metabolik sorunların göstergesi olarak mı karşımıza çıkıyor?
PTH'si yüksek olup aynı zamanda kilo alan kişilerde D vitamini, kalsiyum ve böbrek fonksiyonlarına bakıldığında tablo değişiyor mu?
PTH yüksekliği tedavi edildikten veya primer hiperparatiroidizm düzeltildikten sonra kilo veren ya da kilo alan kişilerin deneyimleri nasıl?
Bir de çok önemli bir soru: Kilo değişiminizi PTH yüksekliğine bağlamadan önce başka hangi nedenleri araştırdınız?
Çünkü burada en değerli bilgi yalnızca “PTH yüksekken kilo aldım” demek değil; kalsiyum, D vitamini, kreatinin/eGFR, fosfor, tiroid testleri, kullanılan ilaçlar, fiziksel aktivite ve zaman içindeki kilo değişiminin birlikte değerlendirilmesi olabilir.
Sonuç olarak PTH yüksekliği ciddiye alınması gereken bir laboratuvar bulgusudur ancak tek başına bir “kilo alma hormonu” olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle yüksek PTH'ye yüksek kalsiyum eşlik ediyorsa primer hiperparatiroidizm açısından hekim değerlendirmesi önemlidir.
Kaynaklar: NIDDK – Primary Hyperparathyroidism; Mayo Clinic – Hyperparathyroidism; Endocrine Society – Vitamin D Guideline 2024; PubMed'de yayımlanan primer hiperparatiroidizm, PTH, obezite ve vücut ağırlığı üzerine meta-analiz ve klinik çalışmalar.
Kaynakları metin içinde netleştirBaştaki ana sonucu daha açık ver
Kaynakları metin içinde netleştir
Baştaki ana sonucu daha açık ver
Erkek-kadın karşılaştırmasını yeniden çerçevele