Kaan
New member
3 Tane Ülkenin Adı Nedir? Basit Bir Soru, Küçük Bir Dünya Turu
“3 tane ülkenin adını söyle” denildiğinde insanın aklına önce çok kolay bir soru geliyor. Hatta o kadar kolay ki, cevap vermeden önce insanın beyninde küçük bir Windows güncellemesi başlıyor: “Bir dakika… Şili miydi, Çin miydi, Şili'nin yanında hangi ülke vardı?”
Benim ilk refleksim açıkçası “Türkiye, Japonya, Kanada” demek olurdu. Sonra biri çıkıp “Neden bunlar?” diye sorunca işin rengi değişiyor. Çünkü üç ülke adı söylemek yalnızca coğrafya bilgisi değil; hafızanın nasıl çalıştığını, kültürel çağrışımları ve hatta insanların dünyayı nasıl kategorize ettiğini de gösteren küçük bir oyun haline gelebiliyor.
Ülke adları konusunda resmi kaynaklarda kullanılan isimlerle günlük kullanım arasında da farklılıklar bulunabiliyor. Örneğin Birleşik Krallık'ın resmi devlet adı “United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland” olarak geçerken günlük kullanımda çok daha kısa olan “United Kingdom” ifadesi kullanılıyor. Benzer şekilde Türkiye'nin İngilizce resmi kısa adı artık “Türkiye” olarak listeleniyor. GOV.UK+1
Yani “ülkenin adı nedir?” sorusu bile düşündüğümüzden biraz daha ilginç.
Üç Ülke Söylemek Neden Bu Kadar Eğlenceli?
Bir forumda “3 tane ülke adı yazın” başlığı açıldığında ortaya çıkabilecek cevapları tahmin etmek zor değil:
Türkiye
Almanya
Japonya
Ardından ikinci kullanıcı gelir:
“Brezilya, Norveç, Mısır.”
Üçüncü kişi ise işi tamamen dağıtır:
“Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda.”
Dördüncü kullanıcı muhtemelen “Paris” yazacaktır ve forumun coğrafya öğretmeni o anda derin bir nefes alacaktır.
Buradaki eğlenceli taraf, insanların aynı soruyu farklı zihinsel yollarla cevaplamasıdır. Kimisi yaşadığı veya sık duyduğu ülkeleri söyler. Kimisi haritadan gider. Kimisi futbol takımlarını düşünür. Kimisi tatil hayallerinden yola çıkar.
Bir ülke adı bazen sadece ülke değildir.
“Japonya” dediğinizde birinin aklına teknoloji gelirken başka birinin aklına anime, bir başkasının aklına Tokyo, bir diğerinin aklına suşi gelebilir. “Brezilya” futbol olabilir, Amazon olabilir, Rio olabilir. “İtalya” denildiğinde kimisi Roma'yı, kimisi pizzayı, kimisi moda dünyasını düşünebilir.
Aynı kelime, farklı insanların zihninde üç ayrı film oynatabilir.
Peki Hangi Üç Ülke?
Soruyu gerçekten cevaplamak gerekirse üç örnek seçelim:
Türkiye, Kanada ve Japonya.
Bu üçlü birbirinden oldukça farklı coğrafyalara, tarihlere ve kültürel özelliklere sahip. Türkiye Avrupa ile Asya arasında konumlanan bir ülke olarak kıtalararası geçiş noktalarından biri olmasıyla dikkat çekerken, Kanada geniş yüzölçümü ve çok kültürlü yapısıyla; Japonya ise Doğu Asya'daki ada ülkesi kimliğiyle öne çıkar.
Üçünü aynı masaya oturtsak muhtemelen sohbet şöyle başlardı:
Türkiye: “Benim mutfak oldukça iddialı.”
Japonya: “Benim teknoloji tarafı da fena değil.”
Kanada: “Ben önce herkes rahat otursun, sonra konuşalım.”
Elbette bu tamamen mizahi bir hayal. Fakat ülkeleri yalnızca klişe özelliklerle değerlendirmek yerine farklı yaşam deneyimlerini düşünmek daha ilginç.
Çünkü bir ülkeyi anlamak için yalnızca başkentini bilmek yetmez. İnsanlarını, tarihini, günlük yaşamını, dilini, ekonomisini, coğrafyasını ve kültürel çeşitliliğini birlikte düşünmek gerekir.
Erkekler Strateji Kurar, Kadınlar İlişki Kurar mı? İşte Burada Durmak Gerekiyor
Bu tür konularda sık karşılaşılan bir başka mesele de kadınlar ve erkekler hakkında yapılan genellemeler.
“Erkekler haritayı açar, en hızlı üç cevabı bulur.”
“Kadınlar ise ülkenin insanlarını ve kültürünü düşünür.”
Böyle bir ayrım kulağa eğlenceli gelebilir ama gerçek hayatta bu kadar basit değildir.
Bir erkek arkadaşınız üç ülke sorusunu çözerken doğrudan strateji geliştirebilir: “En çok bildiğim ülkelerden başlayayım, sonra kıtalara dağıtayım.”
Başka bir erkek ise “Benim için ülke isimlerinden çok orada yaşayan insanların hayatı önemli” diyebilir.
Aynı durum kadınlar için de geçerlidir. Bir kadın doğrudan haritaya bakıp matematiksel bir yöntemle ülkeleri seçebilir. Başka bir kadın ise çocukluğunda duyduğu bir ülke adını hatırlayıp onun üzerinden cevap verebilir.
İnsan davranışını cinsiyete göre tek bir kutuya koymak yerine kişilik, eğitim, deneyim, ilgi alanı ve kültürel çevre gibi faktörleri hesaba katmak çok daha anlamlıdır.
Mesela grubumuzda üç kişi olduğunu düşünelim.
Ahmet, lojistik uzmanı. Soruyu görünce hemen kıtalara göre üç ülke seçiyor.
Zeynep, öğretmen. “Çocukların dünya haritasını öğrenirken hangi ülkeleri daha kolay hatırladığını” düşünüyor.
Deniz, fotoğrafçı. Üç ülkeyi daha önce çektiği fotoğraflarla ilişkilendiriyor.
Üçünün yaklaşımı da farklı.
Burada asıl mesele kadınların veya erkeklerin nasıl düşündüğü değil; insanların aynı probleme ne kadar farklı yollarla yaklaşabildiği.
Ülke İsimleri Hafızamızda Nasıl Yer Ediyor?
Bir ülke adını hatırlamak çoğu zaman kuru bir ezber işi değildir.
Diyelim ki biri size “Afrika'dan üç ülke söyle” dedi.
Mısır.
Güney Afrika.
Kenya.
Bunların akla gelmesinin nedenleri farklı olabilir. Mısır piramitlerle, Güney Afrika farklı coğrafi ve tarihi çağrışımlarla, Kenya ise safari ve doğayla zihinde yer etmiş olabilir.
Aynı şekilde Avrupa'dan üç ülke sorulduğunda Fransa, Almanya ve İtalya gibi isimlerin hızlıca hatırlanması şaşırtıcı değildir.
Fakat burada küçük bir düşünce deneyi yapalım:
Hiç duymadığınız bir ülkenin adını bir kez duyduğunuzda onu neden hemen unutuyorsunuz da bazı ülke isimleri çocukluktan beri zihnimizde kalıyor?
Muhtemelen bunun arkasında tekrar, medya, eğitim, seyahat, spor, aile sohbetleri ve kişisel deneyimler gibi birçok unsur var.
Örneğin futbol takip eden birinin ülke hafızası başka olabilir. Tarih meraklısınınki başka. Yemek kültürüne ilgi duyanınki başka.
Bir kişi “Arjantin” dediğinde Messi'yi hatırlayabilir.
Bir başkası Buenos Aires'i.
Bir başkası ise Arjantin mutfağını.
Kelime aynı, zihinsel yolculuk farklı.
Üç Ülke ile Küçük Bir Dünya Haritası Kurmak
Türkiye, Kanada ve Japonya'yı seçmemizin güzel taraflarından biri de üç farklı coğrafi deneyim sunmalarıdır.
Türkiye'nin coğrafi konumu, tarih boyunca farklı kültürler ve bölgeler arasında etkileşim yaşanmasına katkıda bulunmuştur.
Kanada'nın geniş coğrafyası, iklim ve yerleşim açısından büyük çeşitlilik ortaya çıkarır.
Japonya ise ada coğrafyasının etkisiyle kendine özgü tarihsel ve kültürel gelişim yaşamıştır.
Bu üç ülkeyi düşünürken aslında dünya haritasının yalnızca isimlerden oluşmadığını fark ediyoruz.
Haritadaki sınırlar, insanların yaşadığı şehirleri; şehirler, hikâyeleri; hikâyeler de kültürleri temsil ediyor.
Bir ülke ismini öğrenmek başlangıçtır.
O ülkenin neden o isimle anıldığını merak etmek ise ikinci adımdır.
Resmî ülke listelerinde kısa adlarla uzun resmî adların ayrı biçimde verilmesi de bunun güzel bir örneğidir. Bir ülkenin günlük hayatta kullanılan adıyla diplomatik belgelerde kullanılan resmî adı aynı olmak zorunda değildir. GOV.UK
Forumda Soruyu Biraz Daha Eğlenceli Hale Getirelim
Bence “3 tane ülkenin adını yazın” sorusunun daha eğlenceli versiyonu şu olabilir:
“Üç ülke söyleyin ama her birini neden seçtiğinizi de tek cümleyle açıklayın.”
İşte o zaman cevaplar gerçekten ilginçleşir.
“İzlanda - kuzey ışıklarını görmek istiyorum.”
“İtalya - yemek konusunda ciddi bir meselem var.”
“Japonya - teknolojiden çok günlük yaşam kültürünü merak ediyorum.”
Bir başkası şöyle yazabilir:
“Kanada - doğasını görmek istiyorum.”
“Fas - pazarlarını ve mimarisini merak ediyorum.”
“Yeni Zelanda - doğa yürüyüşü için.”
Bu cevaplar bize yalnızca coğrafya bilgisi vermez. İnsanların meraklarını da gösterir.
Hatta forumda küçük bir tartışma bile çıkar:
“Ülke seçerken yemek mi daha önemli, tarih mi?”
“Bir ülkeyi tanımak için seyahat etmek şart mı?”
“İnternetten araştırmak gerçek deneyimin yerini tutabilir mi?”
“Bir ülkenin en bilinen özelliği gerçekten o ülkeyi temsil eder mi?”
İşte basit bir soru bir anda kültür sohbetine dönüşür.
Asıl Mesele Üç İsim Söylemek Değil
Sonuçta sorunun en basit cevabı şu:
Türkiye, Kanada ve Japonya.
Ama “3 tane ülkenin adı nedir?” sorusunun eğlenceli tarafı cevabın kendisinden çok, o cevaba nasıl ulaştığımızdır.
Kimimiz stratejiyle düşünürüz, kimimiz anılarımızdan yararlanırız, kimimiz ilişkiler ve hikâyeler üzerinden bağlantı kurarız. Bunları kadınlara veya erkeklere kesin biçimde dağıtmak yerine, insanların çeşitliliğinin doğal bir parçası olarak görmek daha doğru olur.
Üstelik dünya üzerinde ülke adlarının kendisi bile sandığımızdan daha karmaşık olabilir. Resmî kaynaklar farklı ülkeler için kısa adların yanında resmî devlet adlarını da ayrıca listeliyor. GOV.UK+1
Bu yüzden bir dahaki sefere biri size “Üç ülke söyle” dediğinde hemen cevap vermek yerine küçük bir oyun oynayın:
Birini doğduğunuz veya yaşadığınız coğrafyadan seçin.
Birini hiç gitmediğiniz ama merak ettiğiniz yerlerden seçin.
Birini de hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediğiniz bir ülkeden seçin.
Sonra kendinize şu soruyu sorun:
“Neden tam olarak bu üç ülkeyi seçtim?”
Belki cevabınız coğrafya olmayacak.
Belki çocuklukta izlediğiniz bir belgesel olacak.
Belki bir arkadaşınızın anlattığı seyahat hikâyesi.
Belki bir futbol maçı.
Belki bir yemek.
Belki de haritada rastgele gördüğünüz küçücük bir isim.
Ve işin güzel tarafı şu: Üç ülke adı söylemek için başlayan sohbet, bazen dünyanın ne kadar büyük olduğunu hatırlatan küçük bir keşfe dönüşebilir.
“3 tane ülkenin adını söyle” denildiğinde insanın aklına önce çok kolay bir soru geliyor. Hatta o kadar kolay ki, cevap vermeden önce insanın beyninde küçük bir Windows güncellemesi başlıyor: “Bir dakika… Şili miydi, Çin miydi, Şili'nin yanında hangi ülke vardı?”
Benim ilk refleksim açıkçası “Türkiye, Japonya, Kanada” demek olurdu. Sonra biri çıkıp “Neden bunlar?” diye sorunca işin rengi değişiyor. Çünkü üç ülke adı söylemek yalnızca coğrafya bilgisi değil; hafızanın nasıl çalıştığını, kültürel çağrışımları ve hatta insanların dünyayı nasıl kategorize ettiğini de gösteren küçük bir oyun haline gelebiliyor.
Ülke adları konusunda resmi kaynaklarda kullanılan isimlerle günlük kullanım arasında da farklılıklar bulunabiliyor. Örneğin Birleşik Krallık'ın resmi devlet adı “United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland” olarak geçerken günlük kullanımda çok daha kısa olan “United Kingdom” ifadesi kullanılıyor. Benzer şekilde Türkiye'nin İngilizce resmi kısa adı artık “Türkiye” olarak listeleniyor. GOV.UK+1
Yani “ülkenin adı nedir?” sorusu bile düşündüğümüzden biraz daha ilginç.
Üç Ülke Söylemek Neden Bu Kadar Eğlenceli?
Bir forumda “3 tane ülke adı yazın” başlığı açıldığında ortaya çıkabilecek cevapları tahmin etmek zor değil:
Türkiye
Almanya
Japonya
Ardından ikinci kullanıcı gelir:
“Brezilya, Norveç, Mısır.”
Üçüncü kişi ise işi tamamen dağıtır:
“Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda.”
Dördüncü kullanıcı muhtemelen “Paris” yazacaktır ve forumun coğrafya öğretmeni o anda derin bir nefes alacaktır.
Buradaki eğlenceli taraf, insanların aynı soruyu farklı zihinsel yollarla cevaplamasıdır. Kimisi yaşadığı veya sık duyduğu ülkeleri söyler. Kimisi haritadan gider. Kimisi futbol takımlarını düşünür. Kimisi tatil hayallerinden yola çıkar.
Bir ülke adı bazen sadece ülke değildir.
“Japonya” dediğinizde birinin aklına teknoloji gelirken başka birinin aklına anime, bir başkasının aklına Tokyo, bir diğerinin aklına suşi gelebilir. “Brezilya” futbol olabilir, Amazon olabilir, Rio olabilir. “İtalya” denildiğinde kimisi Roma'yı, kimisi pizzayı, kimisi moda dünyasını düşünebilir.
Aynı kelime, farklı insanların zihninde üç ayrı film oynatabilir.
Peki Hangi Üç Ülke?
Soruyu gerçekten cevaplamak gerekirse üç örnek seçelim:
Türkiye, Kanada ve Japonya.
Bu üçlü birbirinden oldukça farklı coğrafyalara, tarihlere ve kültürel özelliklere sahip. Türkiye Avrupa ile Asya arasında konumlanan bir ülke olarak kıtalararası geçiş noktalarından biri olmasıyla dikkat çekerken, Kanada geniş yüzölçümü ve çok kültürlü yapısıyla; Japonya ise Doğu Asya'daki ada ülkesi kimliğiyle öne çıkar.
Üçünü aynı masaya oturtsak muhtemelen sohbet şöyle başlardı:
Türkiye: “Benim mutfak oldukça iddialı.”
Japonya: “Benim teknoloji tarafı da fena değil.”
Kanada: “Ben önce herkes rahat otursun, sonra konuşalım.”
Elbette bu tamamen mizahi bir hayal. Fakat ülkeleri yalnızca klişe özelliklerle değerlendirmek yerine farklı yaşam deneyimlerini düşünmek daha ilginç.
Çünkü bir ülkeyi anlamak için yalnızca başkentini bilmek yetmez. İnsanlarını, tarihini, günlük yaşamını, dilini, ekonomisini, coğrafyasını ve kültürel çeşitliliğini birlikte düşünmek gerekir.
Erkekler Strateji Kurar, Kadınlar İlişki Kurar mı? İşte Burada Durmak Gerekiyor
Bu tür konularda sık karşılaşılan bir başka mesele de kadınlar ve erkekler hakkında yapılan genellemeler.
“Erkekler haritayı açar, en hızlı üç cevabı bulur.”
“Kadınlar ise ülkenin insanlarını ve kültürünü düşünür.”
Böyle bir ayrım kulağa eğlenceli gelebilir ama gerçek hayatta bu kadar basit değildir.
Bir erkek arkadaşınız üç ülke sorusunu çözerken doğrudan strateji geliştirebilir: “En çok bildiğim ülkelerden başlayayım, sonra kıtalara dağıtayım.”
Başka bir erkek ise “Benim için ülke isimlerinden çok orada yaşayan insanların hayatı önemli” diyebilir.
Aynı durum kadınlar için de geçerlidir. Bir kadın doğrudan haritaya bakıp matematiksel bir yöntemle ülkeleri seçebilir. Başka bir kadın ise çocukluğunda duyduğu bir ülke adını hatırlayıp onun üzerinden cevap verebilir.
İnsan davranışını cinsiyete göre tek bir kutuya koymak yerine kişilik, eğitim, deneyim, ilgi alanı ve kültürel çevre gibi faktörleri hesaba katmak çok daha anlamlıdır.
Mesela grubumuzda üç kişi olduğunu düşünelim.
Ahmet, lojistik uzmanı. Soruyu görünce hemen kıtalara göre üç ülke seçiyor.
Zeynep, öğretmen. “Çocukların dünya haritasını öğrenirken hangi ülkeleri daha kolay hatırladığını” düşünüyor.
Deniz, fotoğrafçı. Üç ülkeyi daha önce çektiği fotoğraflarla ilişkilendiriyor.
Üçünün yaklaşımı da farklı.
Burada asıl mesele kadınların veya erkeklerin nasıl düşündüğü değil; insanların aynı probleme ne kadar farklı yollarla yaklaşabildiği.
Ülke İsimleri Hafızamızda Nasıl Yer Ediyor?
Bir ülke adını hatırlamak çoğu zaman kuru bir ezber işi değildir.
Diyelim ki biri size “Afrika'dan üç ülke söyle” dedi.
Mısır.
Güney Afrika.
Kenya.
Bunların akla gelmesinin nedenleri farklı olabilir. Mısır piramitlerle, Güney Afrika farklı coğrafi ve tarihi çağrışımlarla, Kenya ise safari ve doğayla zihinde yer etmiş olabilir.
Aynı şekilde Avrupa'dan üç ülke sorulduğunda Fransa, Almanya ve İtalya gibi isimlerin hızlıca hatırlanması şaşırtıcı değildir.
Fakat burada küçük bir düşünce deneyi yapalım:
Hiç duymadığınız bir ülkenin adını bir kez duyduğunuzda onu neden hemen unutuyorsunuz da bazı ülke isimleri çocukluktan beri zihnimizde kalıyor?
Muhtemelen bunun arkasında tekrar, medya, eğitim, seyahat, spor, aile sohbetleri ve kişisel deneyimler gibi birçok unsur var.
Örneğin futbol takip eden birinin ülke hafızası başka olabilir. Tarih meraklısınınki başka. Yemek kültürüne ilgi duyanınki başka.
Bir kişi “Arjantin” dediğinde Messi'yi hatırlayabilir.
Bir başkası Buenos Aires'i.
Bir başkası ise Arjantin mutfağını.
Kelime aynı, zihinsel yolculuk farklı.
Üç Ülke ile Küçük Bir Dünya Haritası Kurmak
Türkiye, Kanada ve Japonya'yı seçmemizin güzel taraflarından biri de üç farklı coğrafi deneyim sunmalarıdır.
Türkiye'nin coğrafi konumu, tarih boyunca farklı kültürler ve bölgeler arasında etkileşim yaşanmasına katkıda bulunmuştur.
Kanada'nın geniş coğrafyası, iklim ve yerleşim açısından büyük çeşitlilik ortaya çıkarır.
Japonya ise ada coğrafyasının etkisiyle kendine özgü tarihsel ve kültürel gelişim yaşamıştır.
Bu üç ülkeyi düşünürken aslında dünya haritasının yalnızca isimlerden oluşmadığını fark ediyoruz.
Haritadaki sınırlar, insanların yaşadığı şehirleri; şehirler, hikâyeleri; hikâyeler de kültürleri temsil ediyor.
Bir ülke ismini öğrenmek başlangıçtır.
O ülkenin neden o isimle anıldığını merak etmek ise ikinci adımdır.
Resmî ülke listelerinde kısa adlarla uzun resmî adların ayrı biçimde verilmesi de bunun güzel bir örneğidir. Bir ülkenin günlük hayatta kullanılan adıyla diplomatik belgelerde kullanılan resmî adı aynı olmak zorunda değildir. GOV.UK
Forumda Soruyu Biraz Daha Eğlenceli Hale Getirelim
Bence “3 tane ülkenin adını yazın” sorusunun daha eğlenceli versiyonu şu olabilir:
“Üç ülke söyleyin ama her birini neden seçtiğinizi de tek cümleyle açıklayın.”
İşte o zaman cevaplar gerçekten ilginçleşir.
“İzlanda - kuzey ışıklarını görmek istiyorum.”
“İtalya - yemek konusunda ciddi bir meselem var.”
“Japonya - teknolojiden çok günlük yaşam kültürünü merak ediyorum.”
Bir başkası şöyle yazabilir:
“Kanada - doğasını görmek istiyorum.”
“Fas - pazarlarını ve mimarisini merak ediyorum.”
“Yeni Zelanda - doğa yürüyüşü için.”
Bu cevaplar bize yalnızca coğrafya bilgisi vermez. İnsanların meraklarını da gösterir.
Hatta forumda küçük bir tartışma bile çıkar:
“Ülke seçerken yemek mi daha önemli, tarih mi?”
“Bir ülkeyi tanımak için seyahat etmek şart mı?”
“İnternetten araştırmak gerçek deneyimin yerini tutabilir mi?”
“Bir ülkenin en bilinen özelliği gerçekten o ülkeyi temsil eder mi?”
İşte basit bir soru bir anda kültür sohbetine dönüşür.
Asıl Mesele Üç İsim Söylemek Değil
Sonuçta sorunun en basit cevabı şu:
Türkiye, Kanada ve Japonya.
Ama “3 tane ülkenin adı nedir?” sorusunun eğlenceli tarafı cevabın kendisinden çok, o cevaba nasıl ulaştığımızdır.
Kimimiz stratejiyle düşünürüz, kimimiz anılarımızdan yararlanırız, kimimiz ilişkiler ve hikâyeler üzerinden bağlantı kurarız. Bunları kadınlara veya erkeklere kesin biçimde dağıtmak yerine, insanların çeşitliliğinin doğal bir parçası olarak görmek daha doğru olur.
Üstelik dünya üzerinde ülke adlarının kendisi bile sandığımızdan daha karmaşık olabilir. Resmî kaynaklar farklı ülkeler için kısa adların yanında resmî devlet adlarını da ayrıca listeliyor. GOV.UK+1
Bu yüzden bir dahaki sefere biri size “Üç ülke söyle” dediğinde hemen cevap vermek yerine küçük bir oyun oynayın:
Birini doğduğunuz veya yaşadığınız coğrafyadan seçin.
Birini hiç gitmediğiniz ama merak ettiğiniz yerlerden seçin.
Birini de hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediğiniz bir ülkeden seçin.
Sonra kendinize şu soruyu sorun:
“Neden tam olarak bu üç ülkeyi seçtim?”
Belki cevabınız coğrafya olmayacak.
Belki çocuklukta izlediğiniz bir belgesel olacak.
Belki bir arkadaşınızın anlattığı seyahat hikâyesi.
Belki bir futbol maçı.
Belki bir yemek.
Belki de haritada rastgele gördüğünüz küçücük bir isim.
Ve işin güzel tarafı şu: Üç ülke adı söylemek için başlayan sohbet, bazen dünyanın ne kadar büyük olduğunu hatırlatan küçük bir keşfe dönüşebilir.